Hoşgeldiniz oturum açın.

EVRENİN SIRRI ÇÖZÜLÜYOR MU?

İsviçre, ilaç ve saat endüstrisinde, finans alanında, otelcilikte araştırma ve buluşlarıyla ün salmış. Tabii çikolatayı da unutmamak gerek!.. Burası büyük fikirlerin oluştuğu bir ülke. Nobel’e cadde isimlerinde bile rastlıyorsunuz. Avrupa Atom Araştırma Merkezi diye bilinen CERN’de ise caddeleri Einstein, Curie, Bohr, ve Heisenberg gibi bilim adamlarının adları süslüyor. Yeri gelmişken söyleyelim, internetteki “www” konseptini de CERN’de çalışan Tom Berners-Lee adındaki bilim adamı geliştirdi.

***

Ağustos sonunda dünyanın dört bir yanından 10 bine yakın araştırmacı, belki de tarih yazacakları, üzerinde 20 yıldır uğraştıkları projeyi, bir makineyi tamamlamak için harıl harıl çalışıyor olacak. Bu proje, 10 milyar ABD Doları ile gelmiş geçmiş en büyük araştırma bütçesine sahip.

Molekül parçalama deneylerinin gerçekleştirileceği makinenin adı, “Large Hadron Collider” (Büyük Hadron Çarpışması), kısaltması LHC. Bu muazzam makine, İsviçre-Fransa sınırında, yeraltındaki 28 kilometre uzunluğunda bir tünelde inşa edildi.



Deneylerin sonucunda evren kanunlarının anlaşılacağı umuluyor. Hedef, protonların çarpıştırılmasıyla trilyon kere trilyon/saniye mertebesinde evrenin oluşumundaki temel olgunun bir simülasyonunu elde etmek.

LHC’de gerçekleştirilecek deneyler için bir başka ilk gerçekleştirildi, bir başka makine yapıldı: 20 metre eninde, 15 metre yüksekliğinde dünyadaki en hızlı dijital fotoğraf makinesi. Saniyede 40 milyon enstantane çekebilen bu makine LHC’de oluşturulan patlamaları kaydedecek.



Bilim adamları, çarpışmalarla oluşacak molekül cehenneminde varlık kazanmamızın nedenini üç boyutun dışındaki boyutları, kâinattaki karanlık materyalin ne olduğunu (gece karanlığı dediğimiz fenomen), molekül boyutlarının nasıl oluştuğunu ve yeni zerrecikleri bulmayı bekliyor. Bu bulgular ve üzerinde yapılacak çalışmalar, kanıtlanabilir bir evren teorisi oluşturmanın kapılarını açabilir.

***

Tabii her önemli deney öncesinde olduğu gibi, dünya kadar kaygı da yok değil. Bu projeye 20 ülke üye (Türkiye bu projede gözlemci). Ve Büyük Hadron Çarpışması’nın evrenin sırlarını hemen teslim etmeyeceğini düşünenler, 10 milyar dolar harcanmış bir araştırmaya, (benzer bir projeyi 1993’de ABD Senatosu iptal edivermişti) bu yüzden ek bütçe aktarılmayacağı endişesi içinde.

1993’de iptal edilen projede çalışan birçok fizikçi bilim insanı Avrupa’ya göç etmişti. Şimdi LHC projesinde çalışıyorlar. LHC’de deneylerin 10 yıl sürmesi bekleniyor. Bu proje başarıyla tamamlanırsa, birçok Nobel Ödülü de üreteceği kesin.

***

LHC deneylerinde elde edilecek bir diğer önemli sonuç da Einstein’ın meşhur formülünün anlattığı enerji-kütle bağıntısından yola çıkılarak, çok küçük alanda enerji birikimi fenomenini çözmek olacak.

İşte yukarıda yazdığım bütün bu gelişmelerden ötürü ve o gelişmelerin sonucunda fizik dünyasında kelimenin tam anlamıyla bir uyanış yaşanacak. Türkiye’dekinin aksine, dünya üniversitelerinde fizik bölümlerine olan talep deyim yerindeyse, patladı! Şu günlerde seçim yapmaya çalışan öğrencilere ısrarla tavsiye edeceğim bölüm fizik olur.



(Rıfat Sarıcaoğlu, Vatan Gazetesi, 22 Temmuz 2008)
Copyright © 2011 Er Dijital